Algodystrofia – objawy i leczenie

Algodystrofia, inaczej zespół algodystroficzny (CRPS, complex regional pain syndrome) wynika z zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego na poziomie centralnym lub obwodowym. Algodystrofia, zespół Sudecka, pojawiają się najczęściej po doznanym urazie lub po operacji danej części ciała. Zespół CRPS najczęściej rozwija się w obrębie ręki lub stopy.

Objawy algodystrofii

Wywiad lekarski najczęściej potwierdza wcześniejszy uraz w postaci skręcenia stawu, złamania kości czy zmiażdżenia kończyny. Objawy algodystrofii obejmują triadę:

  1. Zaburzenia czucia
  2. Zaburzenia ruchowe
  3. Zaburzenia czynności układu autonomicznego.

Jakie są objawy?

  • ból kończyny (stopy, ręki) występujący w sposób ciągły,
  • allodynia – odczuwanie bólu w odpowiedzi na lekki dotyk i inne bodźce, które w normalnych warunkach nie wywołują bólu,
  • przeczulica, obniżenie progu odczuwanego bólu,
  • zaburzenia przepływu krwi objawiające się obrzękiem,
  • nadmierna miejscowa potliwość bez względu na temperaturę otoczenia,
  • upośledzenie wzrostu paznokci,
  • utrata owłosienia w miejscu, w którym naturalnie występuje (np. łydki) lub nadmierny przyrost owłosienia,
  • na zdjęciach RTG możliwe widoczne ogniska osteoporozy,
  • upośledzenie funkcji mięśni,
  • postępujący zanik mięśni,
  • ograniczenie ruchomości w stawie.

Algodystrofia typu 1 – odruchowa dystrofia współczulna

Algodystrofia typu 1 występuje także pod nazwą odruchowej dystrofii współczulnej.  Typowe objawy algodystrofii:

  • palący ból,
  • zaburzenia czucia,
  • obrzęk,
  • zmiany troficzne skóry,
  • zmiany kostne.

Przyczyną zmian jest zaburzenie pracy układu autonomicznego, które może wynikać z urazu mechanicznego lub przeprowadzonego zabiegu operacyjnego w danej okolicy.

Algodystrofia typu 2 – kauzalgia

Algodystrofia typu 2 określana jest inaczej mianem kauzalgii. Objawy kauzalgii są takie same jak w algodystrofii współczulnej. W przypadku kauzalgii lekarz jest w stanie zidentyfikować uszkodzenie danego nerwu, które jest odpowiedzialne za wywołanie charakterystycznych objawów.

Algodystrofia – jak długo trwa, przebieg choroby

Faza I: 1-3 miesiące

  • stały palący ból
  • zwiększone napięcie mięśni szkieletowych
  • ograniczenie ruchomości stawów
  • zwiększone owłosienie
  • zaczerwienienie skóry
  • miejscowy wzrost temperatury skóry

Faza II: 3-6 miesiące

  • wzrost intensywności bólu
  • narastający obrzęk
  • utrata owłosienia
  • kruchość paznokci
  • zmiany osteoporotyczne w kościach
  • zanik mięśni
  • sztywność stawów

Faza III:

  • nieustępujący ból
  • nieodwracalne zmiany układzie ruchu
  • przykurcze
  • deformacje kostno-stawowe

Jak rozpoznać zespół Sudecka – jakie badania wykonać?

Badania przydatne w diagnostyce zespołu CRPS:

  • badanie termograficzne – pokazuje rozkład ucieplenia danej okolicy ciała
  • trójfazowa scyntygrafia
  • test oceniający ilość wydzielanego potu w danej okolicy
  • chemiczna próba potliwości skóry – skład potu
  • ilościowa ocena czucia powierzchownego oraz czucia temperatury
  • blokada pni współczulnych w przypadku algodystrofii współczulnej

Leczenie algodystrofii

Dostępne metody leczenia algodystrofii obejmują:

  • fizjoterapia – specjalnie dobrane ćwiczenia nakierowane na desensytyzację (zmniejszczenie pobudliwości układu nerwowego na bodźce) oraz poprawę funkcji zajętej kończyny
  • farmakoterapia – analgetyki opioidowe (morfina, tramadol), analgetyki nieopioidowe (NLPZ), wspomagająco leki antydepresyjne, powierzchowne środki znieczulające (plastry 5% Lipoderm)
  • blokady współczulne
  • sympatektomia – zniszczenie wybranych nerwów współczulnych
  • stymulacja rdzenia kręgowego
  • dooponowe iniekcje do przestrzeni nadtwardówkowej (opioidy, środki znieczulające).

Algodystrofia a operacje

W miarę możliwości powinno się unikać przeprowadzania zabiegów operacyjnych w obrębie kończyny zajętej algodystrofią. Zabieg operacyjny stanowi nowy bodziec urazowy, który może prowadzić do nawrotu algodystrofii.